Vabereki pavanorambana kana kuparadzana, nyaya yekuronga kushanya inowanzova imwe yenyaya dzinonyanya kushungurudza. Vabereki vane zvavanoda uye mazano avo, asi basa remwana pachake nderei? Pfungwa dzemwana dzinoverengwa kubva pazera ripi? Uye mwana anogona here kuramba kushanya kana kutoita kuti zviite kuti zvidaro?

Mublog rino, tinotsanangura kuti zvishuwo zvemwana zvine chekuita rini uye sei zviri pamutemo muzvirongwa zvekushanya muNetherlands.

Mutemo: zvakanakira mwana ndizvo zvinonyanya kukosha

Chinyorwa 1:253a cheDutch Civil Code (BW) chinoti pakusarudza hurongwa hwekushanya, dare rinofanira kuita zvakanakira mwana. Izvi zvinoreva kuti dare haringoteveri zvinodiwa nevabereki asi rinofunga zvakanakira mwana.

Mutemo weDutch unopa mwana kodzero yakajeka yekutaura nevabereki vese pamwe nevamwe vavanoshamwaridzana navo. Dare rinogadza hurongwa hwekushanya kana vakumbira, uye zvakanakira mwana zviri pakati nepakati.

Zvinofadza mwana zvinosanganisira zvinhu zvakawanda:

• Kubatana kwemwana nevabereki vese;
• Zvido zvemwana, tichifunga nezvezera rake uye kukura kwake;
• Migumisiro yekuchinja kwehupenyu hwemwana;
• Kukwanisa kwevabereki kutarisira nekurera mwana.

Saka zvinodiwa nemwana zviri pachena kuti chikamu chekuongorora, asi hazvisi izvo chete zvinotarisirwa. Dare Repamusorosoro rinosimbisa kuti zvakanakira mwana ndizvo zvinogara zvichisarudzwa, uye kuti kushanya kunogona kurambwa chete kana paine kukuvadzwa kukuru mukukura kwemwana kana kuti zvakanakira zvikuru zviri panjodzi (ECLI:NL:HR:2014:91; ECLI:NL:HR:2007:BA6246).

Mafungiro emwana anoverengwa kubva pazera ripi?

Pamutemo, vana vezera ripi zvaro vanogona kunzwikwa nedare kana neChild Protection Board. Mutemo hauise zera repamusoro. Zvisinei, kukosha kwemaonero emwana kunoenderana nezera rake nekukura kwake.

Vana vadiki (makore 0-6)

Kune vana vadiki zvikuru, dare rinowanzo funga kuti havasati vakwanisa kupa pfungwa dzakanyatsofungwa nezvekushanyirwa. Saka zvavanoda hazviwanzo gadzirisa nyaya. Zvisinei, dare rinogona kufunga nezvehukama hwemwana nevabereki vese uye kuti mwana anogamuchira sei kushanyirwa.

Vana vane makore 6-12 makore

Kubva pamakore angangoita matanhatu, vana vanogona kutaura manzwiro avo nezvido zvavo. Dare richaongorora pfungwa iyi asi kwete nguva dzose seyakakosha.

Pasi peChinyorwa 1:377g BW, dare rinogona kunzwa mwana ari pasi pemakore gumi nemaviri kana richionekwa serinokwanisa kuongorora zvido zvake zvine musoro. Dare rinoona kuti mwana anonzwikwa sei, semuenzaniso mukubvunzurudzwa kwemwana kana kuburikidza nenyanzvi.

Dare richaongorora zvakadzama kana mwana ari kutaura ega kana kuti mafungiro ake akakanganiswa zvakanyanya nemubereki waanogara naye. Kusawirirana kwekuvimbika kwakajairika pazera iri.

Vana vane makore gumi nemaviri zvichikwira

Kubva pazera remakore gumi nemaviri, mwana ane kodzero yepamutemo yekunzwikwa munyaya dzine chekuita naye (Chikamu 809 Code of Civil Procedure neChikamu 1:251a BW). Izvi zvinoreva kuti dare rinosungirwa kupa mwana mukana wekutaura zvaanofunga, kunze kwekunge izvi zvisiri zvakanakira mwana.

Chinyorwa 1:377a BW chinotaura kuti dare rinogona kuramba kodzero yekushanyirwa kana mwana ane makore gumi nemaviri zvichikwira akaratidza kusawirirana kukuru nekushanyirwa panguva yekunzwa kwavo nyaya.

Mafungiro emwana ane makore gumi nemaviri zvichikwira ane simba guru mukuita. Vatongi havadi kuisa hurongwa hwekushanya hunopesana zvachose nezvinodiwa nemwana mukuru.

Zvisinei, izvi hazvirevi kuti chishuwo chemwana ndicho chinogara chichichinja. Kunyangwe kune vechidiki, dare richaongorora kana paine pesvedzero, kusawirirana kwekuvimbika, kana manzwiro echinguvana.

Mwana wacho anonzwikwa sei?

Dare rinogona kusarudza mafungiro emwana nenzira dzakasiyana-siyana:

Kubvunzurudzwa kwevana nemutongi

Mutongi anogona kusarudza kunzwa mwana mubvunzurudzo yemwana. Izvi zvinowanzoitika munzvimbo isina kurongeka, vabereki vasipo. Hurukuro yacho inotarisa pakuongorora manzwiro emwana nezvido zvake, kwete pakubvunzurudzwa.

Pasi peChikamu 799a cheMutemo weMaitiro eVanhu, chikumbiro chinofanira kutaura kana chikumbiro chacho chakakurukurwa nemwana uye kuti chakakurukurwa sei nemwana uye kuti mhinduro yavo yaive yei.

Bhodhi reDziviriro yeVana

Dare rinogona kukumbira Bhodhi Rinodzivirira Vana (RvdK) kuti riite ongororo. RvdK inotaura nemwana, vabereki, uye kazhinji vamwe vakaita sechikoro, chiremba wevana, kana mhuri.

Pasi peChinyorwa 810 Code of Civil Procedure, Bhodhi reDziviriro yeVana rine basa rekupa mazano rakazvimirira. Dare rinoongorora zano iri asi harisungirwe naro. Dare rinoramba riri mutoro waro wesarudzo yekupedzisira.

Kana dare rikatsauka kubva pane zvataurwa neBhodhi, rine basa rakawedzerwa rekupa zvikonzero. Dare rinofanira kutaura zvakajeka uye zvakananga kuti sei risiri kutevedzera zvataurwa.

Kuongorora kwenyanzvi

Munyaya dzakaoma, dare rinogona kusarudza nyanzvi (yakadai senyanzvi yepfungwa kana mudzidzisi) kuti iongorore mwana. Izvi zvinonyanya kuitika kana paine kusava nechokwadi pamusoro pekuti mwana wacho akafurirwa here kana kuti panenge paine nyaya dzakakomba.

Mubereki anogonawo kukumbira kuongororwa kwenyanzvi kana zano reChild Protection Board risina kujeka kana kuti risina chikonzero chakakwana. Pasi peChikamu 810a cheMutemo weMaitiro eVanhu, dare rinofanira kubvumidza mubereki kutumira mushumo kubva kunyanzvi isina kugadzwa nedare.

Muchengeti akakosha

Muzvimwe zviitiko, dare rinogadza muchengeti akakosha. Uyu munhu akazvimiririra (kazhinji gweta kana mudzidzisi) anomiririra zvinodiwa nemwana munyaya yacho.

Muchengeti akakosha anogadzwa pasi peChinyorwa 1:250 BW kana paine kusawirirana pakati pevabereki (mumwe we) nemwana mudiki. Muchengeti anomiririra mwana mukati nekunze kwedare uye ane basa rekuferefeta zvido zvemwana zvechokwadi, zvaanoda uye zvaanofarira uye kuzivisa dare.

Dare rinogona kukumbira muchengeti kuti aongorore kana chido chemwana chakabva kumwana wacho kana kuti zvichida chakakonzerwa nekufurirwa (ECLI:NL:RBZWB:2025:9312; ECLI:NL:RBGEL:2025:10080).

Mwana anogona kuramba kushanyirwa here?

Muchidimbu, mwana haagoni kungoramba kushanyirwa. Mutemo unofunga kuti kusangana nevabereki vese kuri mukubatsira mwana, kunze kwekunge izvi zvichipesana nezvido zvemwana (Chikamu 1:377a ndima 3 BW).

Ndezvipi zvinhu zvinokosha zvaunofarira? Funga nezve:

• Kushungurudzwa kwevana kana mhirizhonga yemumba;
• Kuregeredzwa zvakanyanya nemubereki anoshanyira mwana;
• Kushungurudzwa nemubereki ari kushanyira mwana;
• Mamiriro ezvinhu apo kushanyirwa kunokuvadza mwana zvakanyanya mupfungwa.

Mwana anogara achiratidza kuti kusangana nemubereki kunokuvadza haafanirwe kufuratirwa. Dare rinowanzo raira kuti pave nekuferefeta kwenyanzvi munyaya dzakadaro.

Kana kuferefeta uku kukaratidza kuti kuramba kwemwana ndekwechokwadi uye kwete mhedzisiro yekufurirwa, dare rinogona kusarudza kuganhurira kana kutomisa kushanya. Zvisinei, mukuita, izvi hazviwanzoitika.

Kupesvedzera kwevabereki: izvi zvinoonekwa sei?

Mutemo wenyaya unoratidza kuti simba revabereki rinowanzoonekwa kuburikidza nekuongororwa kwenyanzvi dzehunhu, kuferefeta kweBhodhi, kana muchengeti chaiye. Dare rinotsvaga zviratidzo zvakaita se:

• Kusawirirana kwekuvimbika;
• Kuvenga mubereki kamwe kamwe kana zvakanyanya pasina chikonzero chakajeka;
• Kusawirirana munhoroondo yemwana;
• Maitiro evabereki vese (ECLI:NL:GHARL:2025:7041; ECLI:NL:RBZWB:2025:5492).

Mubereki anogona kuratidza pesvedzero ne:

• Kuongororwa kwenyanzvi (semuenzaniso kuburikidza neChild Protection Board kana chiremba wepfungwa);
• Kutumira mishumo kana zvirevo kubva kumuchengeti akakosha;
• Kunyora nezvekuchinja kwemaitiro, kusawirirana kana matambudziko ekuvimbika mumwana;
• Kuratidza kuti manzwiro asina kunaka emwana kune mumwe mubereki haatsananguriki kubva pane zvakaitika kwaari asi ane chekuita nekusawirirana kuripo pakati pevabereki.

Dare Repamusorosoro rinosimbisa kuti kuramba chete kwemubereki ari kuchengeta mwana hakuna kukwana; zvinofanira kuratidzwa kuti mwana wacho ari pakati nepakati kana kuti ari kukuvara zvakanyanya nekuda kwekushanyirwa (ECLI:NL:HR:2014:91).

Mwana anogona here kumanikidza kushanyira mwana iye pachake?

Ehe, kubva pazera remakore gumi nemaviri, mwana anogona kuendesa chikumbiro chake kudare ari ega kuti agadzire kana kugadzirisa hurongwa hwekushanya (Chinyorwa 1:377a BW pamwe chete neChinyorwa 798 Code of Civil Procedure). Dare rinogonawo kuita chisarudzo che ex officio pasi peChinyorwa 1:377g BW kana mwana mudiki ane makore gumi nemaviri kana kupfuura akakumbira izvi.

Izvi zvinoreva kuti mwana anogara nemubereki mumwe anoda kubatana zvakanyanya nemumwe mubereki anogona kuzviendesa kudare. Muchokwadi, izvi hazviwanzoitika nekuti vana havawanzo kuziva nezve mukana uyu uye nekuti kutora danho rakadaro kunogona kuremedza pfungwa.

Muenzaniso ndewemwana anogara naamai vake anoda kuonana nababa vake zvakanyanya. Kana amai vakaramba kana kukanganisa izvi, mwana anogona kutanga nyaya yacho ega. Dare rinozoongorora zviri nani kumwana uye rinogona kuronga kuti mwana ashanyirwe, kunyangwe zvichipesana nezvinodiwa nemubereki ari kuchengeta mwana.

Kuwanikwa kwemushumo weBhodhi reDziviriro yeVana

Pasi peChikamu 811 cheMutemo weMaitiro eVanhu, vabereki, vachengeti, vachengeti nevana vane makore gumi nemaviri zvichikwira vane kodzero yekuongorora nekugamuchira kopi yezano rakazara kubva kuBhodhi reKudzivirira Vana.

Dare rinogona kuderedza kodzero iyi kana kufarira kuremekedza zvakavanzika kana kudzivirira kukuvadzwa kusingaenzaniswi kune vamwe kuchikunda. Muchokwadi, dare rinogona kubvisa ruzivo rwakakosha (sekunge kwemwana) kubva mumushumo risati rapa mubereki.

Zano reBhodhi rinogona kupikiswa mukutongwa kwenyaya: vabereki vanogona kuramba zvine humbowo kune zviri mumushumo uye kukumbira dare kuti riwedzere kuferefeta kana kuti riongorore nyaya yacho. Kungopihwa mhosva chete kana paine chisarudzo chekuramba kupinda muchirongwa ichi.

Ko kana mwana akaramba kushanyirwa?

Dzimwe nguva mwana anoramba kushanyirwa. Izvi zvinogona kubva pakusanzwa kuda kushanyirwa kusvika pakuramba zvachose uye kutsamwa kukuru kana achibatwa nemubereki ari kushanyira.

Mumamiriro ezvinhu akadaro, zvakakosha kuongorora kuti kuramba kwacho kunobva kupi:

• Mwana wacho akakanganiswa here nemubereki anomuchengeta?
• Pane kusawirirana kwekuvimbika here?
• Mwana ane chikonzero chechokwadi uye chine humbowo here chekusada kushanyirwa?
• Pane matambudziko akakomba here (kushungurudzwa, kushaya hanya)?

Kana kuramba kwacho kukaratidza kuti ndekwechokwadi uye kuchibva pakutya kwechokwadi kana kuti pane zvakaitika zvisina kunaka, dare rinogona kusarudza kugadzirisa kushanya. Izvi zvinogona kureva kushanya kwenguva pfupi, kuderedzwa kwehuwandu hwenguva, kana kumbomiswa kwenguva pfupi kwekushanya.

Kana, kune rumwe rutivi, zvichiita sekuti mwana ari kufurirwa, dare rinogona kutora matanho akaomarara. Muzviitiko zvakanyanya, izvi zvinogona kutokonzera shanduko mukugara kwekutanga: mwana anobva agara nemumwe mubereki.

Mazano anoshanda kuvabereki

Semubereki, unogona kuita zvinotevera zviri nani:

• Teerera mwana wako, asi usamuremedza nesarudzo. Usati: 'Unogona kusarudza waunoda kugara naye' kana kuti 'Unoda zvechokwadi kuenda kuna baba/amai here?'
• Usataure zvakaipa nezvemumwe mubereki mwana aripo. Izvi zvinowedzera kusawirirana pakati pekuvimbika.
• Kurudzirai kushanya, kunyangwe muine kusawirirana nemumwe mubereki. Kushanya kunoreva hukama huripo pakati pemwana nemumwe mubereki, kwete hukama hwenyu nemubereki iyeye.
• Kana mwana wako akaratidza kuti haanzwi zvakanaka nemumwe mubereki, tora izvi zvakakomba asi usakurumidza kutanga kupopotedzana. Kutanga edza kukurukura nemumwe mubereki.
• Tsvaga rubatsiro rwenyanzvi kana zvichidikanwa, senge murevereri, mushandi wevechidiki, kana murapi wemhuri.
• Kana mwana wako aine makore gumi nemaviri zvichikwira uye achiratidza pachena kuti anoda kunzwiwa, remekedza izvi. Mwana ane kodzero yepamutemo yekutaura zvaanofunga.

mhedziso

Zvido zvemwana zvine basa guru mukugadzira hurongwa hwekushanya asi hazvisirizvo chete zvinotarisirwa. Dare rinoongorora zvido zvemwana muongororo yese, richitarisawo zera remwana, kukura kwake, uye simba rake.

Vana vane makore gumi nemaviri zvichikwira vane kodzero yepamutemo yekunzwikwa uye vanogona kutotanga nyaya yacho vari vega. Zvisinei, dare rinogara richiongorora kana zvido zvemwana zvichienderana nezvinodiwa nemwana kwenguva refu.

Mumutemo, zvinodiwa nemwana zvinonyatsoongororwa asi hazvingoerekana zvasarudzwa. Zvinhu zvakaita sezera, kusawirirana pakuvimbika, simba revabereki uye manzwiro emwana zvine basa guru.

Kune vabereki, zvakakosha kutora pfungwa dzemwana zvakakomba uku vachiziva kuti mwana haafanire kutakura mutoro wakazara wechisarudzo chakakosha chakadaro. Kana muine mubvunzo kana kusawirirana, kuchenjera kutsvaga rubatsiro rwenyanzvi.

Inowanzobvunzwa Mibvunzo (FAQ)

Dare rinofanira kunzwa mwana kubva pazera ripi?

Vana vane makore gumi nemaviri zvichikwira vane kodzero yepamutemo yekunzwikwa (Chikamu 809 Code of Civil Procedure). Kune vana vari pasi pemakore gumi nemaviri, dare rine simba rekusarudza: rinogona kusarudza kunzwa mwana kana vachionekwa sevanokwanisa kuongorora zvido zvavo zvine musoro (Chikamu 1:377g BW).

Mubereki anogona kuramba kunzwa mwana ari pasi pemakore gumi nemaviri here?

Ehe, mubereki anogona kuramba kana nyaya yacho isiri yekubatsira mwana, semuenzaniso kana paine kusawirirana kwekuvimbika kana kuti mwana akabatwa ari pakati pevabereki. Dare richaongorora nyaya yacho zvichienderana nekubatsira kwemwana asi harisungirwe kuramba nyaya yacho nechikonzero chakanaka kunze kwekunge paine mamiriro ezvinhu akakosha.

Dare rinosungirwa here kutevedzera zano reChild Protection Board?

Kwete, dare harisungirwi nemazano eBhodhi. Bhodhi rine basa rekupa mazano rakazvimirira uye rinoonekwa senyanzvi, asi dare rinoramba riine mutoro wesarudzo yacho rakazvimirira. Kana dare rikatsauka kubva pane zvarinotaura, rinofanira kupa zvikonzero zvine musoro.

Ndingakwanisa here semubereki kushandisa nyanzvi yangu?

Ehe, pasi peChinyorwa 810a Code of Civil Procedure, dare rinofanira kubvumidza mubereki kutumira mushumo kubva kunyanzvi isina kugadzwa nedare, chero bedzi mushumo uyu uchigona kubatsira musarudzo uye zvakanakira mwana zvisingadzivisike. Unogona zvakare kukumbira kuongororwa kwenyanzvi kana zano reBhodhi risina kujeka kana kuti risina kukwana.

Chii chinonzi muchengeti akakosha uye anogadzwa riini?

Muchengeti akakosha munhu akazvimiririra anomiririra zvido zvemwana munyaya yacho. Dare rinogona kusarudza mumwe pasi peChinyorwa 1:250 BW kana paine kusawirirana pakati pevabereki nemwana. Muchengeti anoongorora zvido zvechokwadi zvemwana uye anozivisa dare.

Mwana wangu ane makore gumi nemaviri ekuberekwa anogona kuzviendesa kudare here?

Ehe, mwana ane makore gumi nemaviri zvichikwira anogona kuendesa chikumbiro chake kudare kuti agadzire kana kugadzirisa hurongwa hwekushanya (Chinyorwa 1:377a BW pamwe chete neChinyorwa 798 Code of Civil Procedure). Muchokwadi, izvi hazviwanzoitika nekuti vana havawanzo kuziva nezve mukana uyu.

Ini semubereki ndine kodzero yekuongorora mushumo weBhodhi here?

Ehe, pasi peChikamu 811 Code of Civil Procedure, vabereki vane kodzero yekuongorora zvizere mushumo weBhodhi musimboti. Dare rinogona chete kuganhurira kodzero iyi kana zvido zvekuchengetedza zvakavanzika kana kudzivirira kukuvadzwa kwakanyanya zvichipfuura izvozvo. Kubviswa kwekodzero nekuda kwemutemo chete ndiko kunowanikwa kana munhu akaramba kuwana mukana.

Ndinofanira kuitei kana ndichifunga kuti mwana wangu akanganiswa nemubereki mumwe chete?

Unogona kukumbira dare kuti riongorore mwana nenyanzvi. Nyora pasi shanduko dzehunhu hwake uye kusawirirana kwaanoita. Dare rinogona kukumbira chiremba wepfungwa kana Child Protection Board kuti vaongorore kana paine simba remwana. Muchengeti wemwana anogonawo kugadzwa.

Dare rinogona here kumanikidza mwana wangu kuti ashanyirwe kana akaramba zvachose?

Izvi zvinoenderana nezera remwana uye chikonzero chekuramba. Kune vechidiki vakuru (16+) vanoramba zvachose, vatongi havadi kumanikidza vana kuti vashanyire. Kune vana vadiki, dare richaongorora kana kuramba kwacho kuri kwechokwadi kana kuti kwakakonzerwa nekufurirwa. Kushanya kunogona kungorambwa nekuda kwezvido zvikuru (Chinyorwa 1:377a ndima 3 BW).

Ndeapi matanho andingatora kana ndisingabvumirani nechisarudzo chandakaita?

Unogona kuendesa nyaya yekupikisa chisarudzo chekushanya kuDare reKukwidza Nyaya (Article 806 Code of Civil Procedure). Kana usingabvumirani nepfungwa dzeDare reKukwidza Nyaya, nyaya yekukwidza nyaya inowanikwa kuDare Repamusorosoro (Article 398 Code of Civil Procedure). Cherechedza: hapana nzira yakajairika inowanikwa yekuramba mukana wekuwana mushumo weBhodhi, asi kungokwidza nyaya chete nekuda kwemutemo.