Kukuvara kwakanyanya mumuviri, mumutemo weDutch criminal zwaar lichamelijk letsel, ndiyo pamutemo inoshandura kurwiswa kuita kurwiswa kwakanyanya. Chinyorwa 82 cheDutch Criminal Code (Sr) chinotaura huwandu hwekukuvara kunowanzoonekwa sekukuru, asi runyorwa haruna kukwana. Kana kumwe kukuvara kuchipfuura mwero kunosarudzwa nedare remhosva zvichienderana nechokwadi, zvichitungamirirwa nerudzi rwekukuvara, kurapwa kwaidiwa uye mukana wekupora.
Chitupa ichocho hachisi nyaya yemashoko. Chinosarudza kana mhosva yacho iri yekurwisa ( kusashanda zvakanaka , Chikamu 300 Sr) kana kurwisa kwakanyanya (zware mishandeling, Chikamu 302 Sr), uye pamwe chete nemutongo mukuru, huremu hwefaira uye chinzvimbo chemunhu akabatwa mumatare. Chinyorwa chino chinotsanangura zvinotaurwa neChinyorwa 82 Sr, kuti Dare Repamusorosoro (Hoge Raad) rinorayira sei kuongororwa, kana kukuvara kwepfungwa kuchikodzera, uye humbowo hwekurapa hunofanirwa kuburitswa nemapurisa.
Zvinotaurwa neChinyorwa 82 Sr chaizvo
Chikamu 82 Sr hachitsananguri kukuvara kwakanyanya mumuviri mupfungwa yakajairika. Chinoronga nyaya dzinofanira kubatwa saizvozvo. Ndima yekutanga inotaura nezvechirwere chisingasiyi mukana wekupora zvizere, kutadza kuita mabasa epamutemo kana ebasa kwenguva refu, uye kubvisa pamuviri kana kufa kwemwana ari mudumbu. Ndima yechipiri inowedzera kukanganiswa kwepfungwa kwakagara kwenguva inopfuura mavhiki mana.
Kuverengwa uku kunoratidza, kwete kurambidza. Dare reparamende rinoisa pasi pane denga: kukuvara kuri pane rondedzero kunogara kuchikodzera, uye dare rinogona kukodzerawo mamwe kukuvara kwakakomba. Ndosaka mutemo wenyaya, kwete rugwaro rwemutemo, uchiita basa rakawanda pano. Ndicho chikonzero nei nyaya yemhosva isingawanzo kuhwinwa nekuverenga Article 82 Sr zvinonzwika. Inohwinwa pamufananidzo wekurapa uri shure kwekukuvara.
Chikamu 302 Sr chinopa mhosva yekukuvadza muviri nemaune. Kana kukuvara kwacho kusina kunzi kwakakomba, chiito chacho chingangorangwa sekurova kuri nyore pasi peChikamu 300 Sr, kana, kana kukuvara kwakakomba kukatevera pasina chinangwa, pasi pechikamu chechipiri chechinyorwa ichocho.
Matare anosarudza sei kana kukuvara kwakakomba
Chiremera chikuru ndicho mutongo wepamusoro weDare Repamusorosoro we3 Chikunguru 2018 (ECLI:NL:HR:2018:1051). Kunze kwenyaya dzakanyorwa muChikamu 82 Sr, kukuvara kunogona kunzi kukuvara kwakanyanya mumuviri kana kuri kwakakomba zvakakwana mukushandiswa kwakajairika, uye Dare rakadudza zvinhu zvitatu zvekutarisa pakuongorora ikoko: rudzi rwekukuvara, kukosha uye rudzi rwekupindira kwekurapa kwaidiwa, uye tarisiro yekupora, kusanganisira kuti kupora kunotora nguva yakareba sei uye kuti zvii zvinoshanda panguva ino.
Aya ndiwo mapoinzi ekutarisa, kwete mamiriro ezvinhu akaunganidzwa. Dare rinogona kusvika pamhedziso yaro pakusanganiswa kwawo. Chinodiwa neDare Repamusorosoro kufunga: kana kukuvara kusingaenderane nemienzaniso yepamutemo, mutongo unofanirwa kuratidza kuti ndeapi maidi pamusoro pekurapwa nekupora kwakaita kuti munhu akwanise kurwara. Munyaya ya2018 pachayo, shaya yakatyoka nezino rakatyoka hazvina kurarama kukuvara, nekuti mutongo wacho wakataura zvishoma nezvekudiwa kwekurapwa uye nezvemikana yekupora.
Mugumisiro chaiwo ndewekuti faira rinofanira kunge riine chokwadi ichocho. Mhosva yekurova zvakanyanya inobva pashoko rekuti zvakakomba, pasina ruzivo nezve kuvhiyiwa kwakaitwa, kugamuchirwa muchipatara kana zvimwe zvirambidzo, inogona kunge iri panjodzi pane izvo chaizvo zvakaonekwa neDare Repamusorosoro.
Kutyoka, kuvhiyiwa uye kurasikirwa nekushanda zvakanaka
Kutyoka hakusi kukuvara kwakakomba kwemuviri kamwe chete. Mutsetse wekuparadzanisa mumutemo wenyaya unoenderana zvakanyanya nekupindira kwechiremba kunodiwa. Kutyoka kuri nyore kunoporesa muplasiti, pasina matambudziko uye pasina zvirambidzo zvinogara kwenguva refu, kunogona kuramba kuri nyore kurwiswa. Kana kutyoka kwacho kuchida kuvhiyiwa, chitupa chinowanzo tevera. Mutongo wayo we17 Chivabvu 2022 (ECLI:NL:HR:2022:571) Dare Repamusorosoro rakatsigira chitupa chekukuvara kwakakomba kwemuviri kwekukuvara kwesoketi nepaburi reshaya mushure mekurohwa musoro, uko munhu akapinzwa muchipatara kuti aonekwe uye apore kwakafungidzirwa kuti kwaizotora mavhiki akati wandei.
Kurasikirwa nekushanda zvakanaka kunoreva zvakafanana. Kurasikirwa zvachose kwekushandisa nhengo yepfungwa kunowira mundima yekutanga yeChinyorwa 82 Sr, nekuti hapana tarisiro yekupora zvizere. Dare Repamusorosoro rakashandisa izvozvo mukutonga kwaro kwa7 Gumiguru 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1493), umo kurasikirwa zvachose kwekunzwa munzeve imwe mushure meyeve yakaboorwa kwakagamuchirwa sekukuvara kwakakomba mumuviri. Kuremadzwa zvachose uye kuoma mitezo zvinoongororwa nenzira imwecheteyo.
Zvine chekuita nenyaya idzi zvakafanana ndezvokuti kuoma kwacho kunoratidzwa nechimwe chinhu chisiri nyaya yemunhu akabatwa: kuvhiyiwa, kubvuma, kuyerwa kwenzwi, uye muganho unogara kwenguva refu. Kana kukuvara kwacho kuchienderana nekuti munhu akabatwa akabatwa sei, ndipo panonyanya kuoma kufanira.
Kana kukuvara kwepfungwa kuchionekwa sekukuvara kwemuviri kwakakomba
Kukuvadzwa kwepfungwa kunogona kukonzera kukuvara kwakanyanya mumuviri, asi kuburikidza negedhi rakamanikana rechikamu chechipiri cheChinyorwa 82 Sr: kukanganiswa kwehunyanzvi hwepfungwa kwagara kwenguva inopfuura mavhiki mana. Dare Repamusorosoro rinoshandisa mutemo uyu zvine mwero. Mumutongo waro we19 Kukadzi 2013 (ECLI:NL:HR:2013:BX9407), wakapihwa pakukwidza nyaya nekuda kwemutemo, rakati migumisiro yakakomba uye inogara kwenguva refu yepfungwa, kusanganisira chirwere chekushushikana mushure mekutambudzika, hairevi kukuvara kwakakomba mumuviri kunze kwekunge mutemo iwoyo wasangana.
Zvinhu zviviri zvinotevera. Nguva yemavhiki mana yakaoma, saka kushushikana kwakanyanya kunodzikira mukati memavhiki mashoma hakukodzeri, zvisinei nekuti kwaive kwakanyanya sei. Uye kuvhiringidzika kunofanira kusimbiswa zvakanaka, izvo zvinoreva mushumo kubva kuna chiremba wepfungwa kana chiremba wepfungwa. Tsamba kubva kuna chiremba anonyora zvichemo zvekushushikana haisviki padanho iroro.
Iyi inyaya iyo kupomerwa mhosva kunowanzokundikana. Mugumisiro wacho hausi wekuti kukuvara kwepfungwa hakuregeredzwi: kunogona kuramba kuripo mukutongwa uye muchikumbiro chemunhu akakuvadzwa. Chinodiwa pasi peChikamu 302 Sr hachishandi.
Humbowo hwekurapa hunofanirwa kuburitswa nemuchuchisi
Mutoro wekupa humbowo uri kuPublic Prosecution Service. Pasi peChikamu 338 cheMutemo weMaitiro Emhosva (Sv), dare rinogona kungowana mhosva yakasimbiswa kana rikagutsikana nayo zvichibva pahumbowo hwepamutemo hwakapihwa pakutongwa kwemhosva. Panyaya yekukuvara kwakanyanya mumuviri, faira rekurapa ihumbowo uhu: chirevo chekurapa, mushumo wetsaona uye wekukurumidzira, mushumo wekuvhiya kana mushumo we forensic unotsanangura rudzi rwekukuvara, kurapwa uye fungidziro.
Mutongi haasi chiremba uye haazozadzise mipata iyoyo nekufungidzira. Kana faira racho riine zvakataurwa nemunhu anenge abatwa nezvekurwadziwa nekusagadzikana chete, dare rinogona kuona kuti kurwiswa kwacho kwaratidzwa asi rikaramba chitupa chakawedzerwa. Kusiyana neizvi, faira rezvekurapa rakanyorwa zvakanaka rinoita kuti chitupa ichocho chiome kurwisa. Munhu wese anofanirwa kubata nefaira rakadaro, kune rimwe divi, anofanira kuriverenga pakutanga negweta redziviriro yemhosva.
Chinyorwa pamusoro pehurongwa hwemitemo. Mutemo mutsva weMaitiro Emhosva wakagamuchirwa neSeneti musi wa24 Kukadzi 2026 uye wakaburitswa muBulletin of Acts and Decreeds musi wa13 Kurume 2026, asi unotanga kushanda bhuku nebhuku nemutemo wehumambo. Kusvika izvozvo zvaitika, zvinyorwa zveMutemo weMaitiro Emhosva zviripo pari zvino, kusanganisira Chikamu 338 Sv, zvinoramba zvichishanda. Chikamu 82 Sr pachacho hachina kukanganiswa nekushandurwa ikoko.
Zvinochinja zvinodiwa pakupomerwa uye mutongo
Musiyano wacho wakakura. Kurwiswa kuri nyore pasi peChikamu 300 Sr kunotakura makore matatu mujeri; kana kukuvara kwakanyanya mumuviri kukaitika pasina chinangwa, nguva yepamusoro ndeyemakore mana, uye kana rufu rwukaitika, makore matanhatu. Kurwiswa kwakanyanya pasi peChikamu 302 Sr kunotakura makore masere, zvichikwira kusvika gumi apo rufu runoguma. Nekugadzirira, Chikamu 303 Sr chinowedzera simba iroro. Chikamu 304 Sr chinobvumira kuwedzera kana mhosva yaitirwa, pakati pevamwe, mumwe kana mwana.
Chinodiwa ichi chinobatanidzawo nyaya yacho pachayo. Chinoita kuti nyaya yacho irambe ichitongwa uye ichichengetwa, kana nyaya yacho ichitongwa nemutongi mumwe chete kana dare revatongi vatatu, uye kuti dare racho rinogadzirira sei. Saka zvinoitika padare remhosva muNetherlands zvinotaridzika zvakasiyana zvichienderana nekuti ndeipi nyaya yeCriminal Code inopomerwa.
Kune munhu akabatwa, kukodzera kwemhosva kunokosha pakukumbira mhosva kunounzwa semunhu akakuvara mumhosva. Kukuvara kwakanyanya mumuviri kunotsigira mubairo wepamusoro wekurwadziwa nekutambura, uye kunokanganisa kuongororwa kwekurasikirwa nesimba rekuwana mari uye mari yekutarisira. Mitemo yekuripa kukuvara kusiri kwechinhu yakafanana neyemumatare edzimhosva, asi dare redzimhosva rinongobata chete nechikumbiro chisingaisi mutoro wakanyanya pamhosva.
Kwakakundwa nyaya idzi uye kwadzinokundwa
Kune vekudzivirira, chitupa ichi ndicho chinonyanya kubatsira pakurwiswa. Hazvidi kuti chiitiko ichi chirambidzwe. Zvinoda kuti zvinhu zvekurapa zviongororwe: kuvhiyiwa kwaidikanwa here kana kuti kungodiwa chete, kupora kwakatora nguva yakareba sei, zvipingamupinyi zvinotsanangurwa sezvisingaperi kana kuti zvinotarisirwa kugadziriswa, uye mushumo wacho unosiyanisa here pakati pezvakawanikwa nefungidziro? Kana chitupa chikasashanda, mutongo unogona kuteverwa pasi peChikamu 300 Sr, nechikamu chakasiyana kwazvo chemutongo.
Kana paine kukuvadzwa kwepfungwa, varwiri vedziviriro vachaedza nguva uye kuongororwa kwechirwere vachishandisa chiyero chemavhiki mana uye vachipesana nechinodiwa chekuongororwa kwakarurama. Izvozvo hazvisi dambudziko kukutambudzika kwemunhu akabatwa; idambudziko rekuti chinhu chepamutemo chakaratidzwa here.
Kune vari kupomerwa mhosva uye kune akakuvara, mufananidzo wegirazi unoshanda. Nguva yekuwana magwaro ekurapa inguva yekutanga, kurapwa kuchiri kuenderera mberi uye faira richiri kukwanisa kuwedzerwa. Mushumo wakawanikwa mwedzi yakati wandei gare gare, kana kupora kwapera, hauwanzo taura zvinodiwa nedare nezvekudiwa kwekupindira uye fungidziro panguva iyoyo.
Kubatsira kwatingaita
Tinopa mazano kune vanofungirwa mhosva nevakabatwa munyaya dzine humbowo hwekuti kukuvara kwacho kwakakodzera here. Kune vanofungirwa mhosva, izvi zvinoreva kuyedza faira rekurapa zvichienderana nezvinodiwa neDare Repamusorosoro uye, kana zvakakodzera, tichiti mhosva yacho inofanira kubatwa pasi peChikamu 300 Sr. Kune vanofungirwa mhosva, zvinoreva kuve nechokwadi chekuti kukuvara kwakanyorwa zvakanaka uye kuti chikumbiro semunhu akakuvara chakasimbiswa. Magweta edu emhosva mu Eindhoven uye Amsterdam Tinofara kuongorora faira rako newe.
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Mishumo yezvekurapa inoita basa rei mukuratidza kukuvara kwakanyanya mumuviri?
Mishumo yezvekurapa inokosha. Mutongi haagone kuona kuoma kwekukuvara zvichibva pane zvakaonekwa nemunhuwo zvake kana uchapupu hwemunhu akabatwa. Ruzivo rwekurapa rwakanangana nerudzi rwekukuvara, kudiwa kwekuvhiyiwa, uye fungidziro yekupora zvinodikanwa kuti kukuvara kuve "kwakakomba" pasi peChikamu 82 Sr.
Mupomerwi anogona kutaura here kuti kukuvara kwacho kwakanga kusina "kukomba" kudzivirira mutongo unorema?
Ehe, iyi inzira yekudzivirira yakajairika uye inoshanda. Kana dziviriro ikagona kuratidza kuti kukuvara hakusviki pamitemo yepamutemo ye "kukuvara kwakanyanya kwemuviri" - semuenzaniso, nekuti kwakapora nekukurumidza pasina kuvhiyiwa kwakaoma - dare rinogona kusunungura mupomerwi nemhosva yekurova kwakanyanya (Chikamu 302 Sr) uye kumupa mhosva yekurova kudiki.
Kukuvadzwa kwepfungwa kunoonekwa sekukuvara kwemuviri kwakakomba here?
Ehe, asi chete kana paine mamiriro akaomarara. Sekureva kweChinyorwa 82 Sr neSupreme Court jurisprudence (yakadai seECLI:NL:HR:2013:BX9407), kukuvara kwepfungwa kunokodzera chete kana kuchisanganisira kukanganiswa kwepfungwa kwenguva inopfuura mavhiki mana. Izvi zvinofanirwa kuongororwa nenyanzvi; kushushikana kwenguva pfupi kana kushungurudzika kwepfungwa hazvina kukwana.
Pfupa rakatyoka rinogara richionekwa sekukuvara kwakanyanya mumuviri here?
Kwete nguva dzose. Kunyange zvazvo kutyoka kwakawanda kuchionekwa sekwakakomba, kunyanya uko kunoda kuvhiyiwa kana kuti kunokonzera kurasikirwa nekushanda kwenguva refu, kutyoka kuri nyore kunopora pasina kupindira kwakakosha kwechiremba kunogona kusasvika padanho repamusoro. Dare rinoongorora izvi zvichienderana nemamiriro ezvinhu (ECLI:NL:HR:2022:571).
Chii chinonzi "kukuvara kwemuviri kwakanyanya" (zwaar lichamelijk letsel) pasi pemutemo wechiDutch?
Ikodzero yepamutemo inosarudza kana kurwiswa kuchionekwa sekurwisa kuri nyore (kusashanda zvakanaka) kana kurwiswa kwakanyanya (zware mishandeling) pasi peChikamu 302 cheCriminal Code, izvo zvinowedzera zvakanyanya mukana wekupinda mujeri.
Mutemo unopa runyoro rwakatarwa rwekukuvara kunoonekwa sekwakakomba here?
Kwete. Chinyorwa 82 cheCriminal Code chinopa mienzaniso yekukuvara kunofanira kugara kuchionekwa sekwakakomba, asi dare reparamende harina kuronga kuganhurira matare kuzviitiko izvi chete, saka runyorwa urwu runoratidza pane kuganhurira.
Kukuvara kusina kutaurwa mumutemo kunogona kuverengwa sekukuvara kwakakomba mumuviri here?
Ehe. Dare redzimhosva rakajekesa kuti kukuvara kusina kutaurwa zvakajeka muChikamu 82 cheCriminal Code kunogona kuverengerwa sekukuvara kwakakomba mumuviri kana chokwadi nemamiriro ezvinhu enyaya yacho achida.
Sei chitupa ichi chichikosha zvakanyanya munyaya dzemhosva?
Kufanirwa kwacho hakusi kungoenderana nepfungwa chete: kunochinja zvakanyanya nzira yepamutemo yenyaya, zvichiwedzera mutongo wejeri uye zvichichinja mutoro weumboo hunodiwa kubva kumatare.
