Kusungwa kana kubvunzurudzwa: zvaunofanira uye zvausingafanire kutaura - Kodzero dzako uye misungo

Kana mumwe munhu akasungwa kana kushevedzwa kuti anobvunzurudzwa nemapurisa, vanowanzonzwa varemerwa uye vasina chokwadi.

Mibvunzo inomhanya mupfungwa dzavo inonzwisisika: chii chandinofanira kutaura, chii chandinofanira kunyarara pamusoro pacho, uye ndedzipi kodzero dzangu?

Kusava nechokwadi uku kunogona kukonzera kukanganisa kunogona kuva nemigumisiro yakakomba yenyaya yedare gare gare.

Mutemo unonyanya kukosha panguva yekusungwa kana kubvunzurudzwa ndewekuti vanofungidzirwa kuti nguva dzose vane kodzero yekunyarara uye havambosungirwe kupindura mibvunzo kubva kumapurisa.

Kodzero iyi yekunyarara ikodzero yakakosha inoremekedzwa nevatongi, uye kushandiswa kwayo hakushandiswe kune chero ani zvake seumboo hwemhosva.

Vanhu vazhinji vanotenda zvisiri izvo kuti kuramba vakanyarara kunoita kuti varatidzike sevanofungira, asi iyi ipfungwa isiriyo inogona kuve nemhedzisiro inodhura.

Musiyano uri pakati pemugumisiro wakanaka newakaipa wokubvunzurudzwa kazhinji kazhinji uri mukugadzirira uye kuziva maruramiro omunhu.

Kubva panguva dzekutanga mushure mekusungwa kusvika kusaina chirevo, pane nguva dzakakosha apo sarudzo dzakakodzera dzinogona kuita mutsauko wese.

Kunzwisisa nguva idzi, basa regweta, uye misungo yekudzivisa zvinogona kukanganisa zvakanyanya mhedzisiro yenyaya.

Kusungwa uye matanho ekutanga

Kusungwa kunosanganisira kodzero dzakasiyana siyana nezvisungo izvo munhu anofanirwa kunge achiziva.

Mapurisa anotevera nzira dzakatarwa uye rubatsiro rwegweta rinowanzokosha pakuzvidzivirira kwakanaka.

Chii chinoitika pakusungwa?

Mapurisa anogona kusunga munhu anofungirwa kuti ane mhosva.

Izvi zvinogona kuitika mune flagrante delicto kana kunze kweflarrante delicto.

Mushure mekusungwa, musungwa anoendeswa kukamba yemapurisa.

Ikoko, mapurisa anogona kuferefeta kusvika maawa 9, sekutora mafingerprints kana mafoto.

Nguva iri pakati pehusiku na9 am haiverengeki.

Zvinogoneka zvinotevera matanho:

• Sunungura mushure mekubvunza
• Kuvharirwa (kunyanya mazuva matatu)
• Kuwedzerwa kwekuvharirwa (mamwe mazuva matatu)
• Kuonekwa pamberi pemuchuchisi wehurumende

Muchuchisi wehurumende kana mutevedzeri wemuchuchisi wehurumende ndiye anosarudza kana mumwe munhu achifanira kuramba ari muhusungwa kuti arambe achibvunzurudzwa.

Kana asungwa, musungwa anopihwa gweta otomatiki.

Kodzero dzako semunhu anofungirwa

Wese anofungirwa ane kodzero dzakakosha dzinofanirwa kuremekedza nemapurisa.

Kodzero idzi dzakanyorwa mubhurocha rinopihwa kukamba yemapurisa.

Kodzero dzakanyanya kukosha:

• Kodzero yerubatsiro rwemutemo
• Kodzero yekunyarara panguva yekubvunzurudzwa
• Kodzero yeruzivo pamusoro pekufungira
• Kodzero yekududzira masevhisi (kana erudzi rwakasiyana)
• Kodzero yekuzivisa mumwe munhu nezvekusungwa

Kubva munaKurume 2017, munhu wese anofungirwa ane kodzero yerubatsiro rwemutemo pamberi uye panguva yekubvunzurudzwa kwemapurisa.

Izvi zvinoshanda kune vese vanofungirwa, zvisinei nekuipa kwemhosva.

Munhu ari kupomerwa anogona kukumbira kuti mumwe wemumhuri kana wemumba aziviswe nezvekusungwa kwacho.

Mune zvimwe zviitiko, muchuchisi wehurumende anogona kuramba chikumbiro ichi kwenguva pfupi kuitira kuti asakanganisa kuferefeta.

Kukosha kwegweta remhosva

Gweta rematsotsi rinoita basa rakakosha kubva panguva yekusungwa.

Gweta rinochengetedza zvido zvemunhu anofungidzirwa uye rinopa rubatsiro rwemutemo.

Mabasa egweta remhosva:

• Kurayira kuti wotaura here kana kuti wonyarara
• Kubatsira panguva yebvunzurudzo dzemapurisa
• Kuongorora kodzero uye maitiro
• Kugadzirira kudzivirira

Gweta rinogona kuraira munhu anenge afungira zano repamusoro.

Kakawanda, kuchenjera kusataura chimwe chinhu pasina gweta.

Izvi zvinodzivirira kuti zvirevo zvisadudzirwa zvisizvo.

Kana raendeswa muhusungwa, gweta rinopihwa otomatiki.

Munhu anofungirwa anogona kusarudzawo gweta rake.

Gweta rine ruzivo rwematsotsi rinoziva mafambiro uye rinogona kuona kukanganisa kwakaitwa nemapurisa.

Kugadzirira kubvunzurudzwa

Kugadzirira kwakanaka kunogona kuita musiyano pakati pechivi nokusunungurwa.

Izvo zvakakosha kuti ubate gweta rematsotsi pachine nguva, kuwana nzwisiso mumafaira enyaya uye kugadzira nzira yehungwaru.

Kubata gweta pachine nguva

Vanofungirwa vanofanira kugara vabata gweta pachine nguva.

Gweta rematsotsi rinogona kutsanangura nekukasika izvo munhu ari kufungirwa uye kuti mhinduro dzakanakisa ndedzipi.

Gweta rinotsanangura zvinodiwa zvinoshanda panyaya chaiyo yemutemo wemhosva.

Anopa mazano emibvunzo ingangobvunzwa nemapurisa.

Mabhenefiti akakosha ekubata gweta pachine nguva:

• Tsanangudzo yekodzero panguva yekubvunzurudzwa
• Mazano ekuti ndopindura here kana kuti kwete
• Kugadzirira maitiro ekubvunzurudza
• Strategic kuronga

Vanhu vazhinji vanofunga kuti havadi gweta kana vasina mhosva.

Ichi chikanganiso chine njodzi chinogona kutungamira mukutongerwa.

Kuongororwa kwemagwaro edare

Gweta rinogona kuendesa chikumbiro chekuongorora magwaro edare.

Izvi zvinonzi chikumbiro pasi peArticle 30(1) yeCode of Criminal Procedure kumuchuchisi wehurumende.

Vanofungidzirwa kuti vane kodzero yekuongorora magwaro.

Nekudaro, ivo havagone kuzviita ivo pachavo nekuti chikumbiro chinofanira kunge chine zvinhu zvemutemo.

Mapurisa anowanzo chengeta mashoko akavanzika kusvika pakubvunzurudzwa.

Vanoda kushamisa vanofungira humbowo kuti vasawane nguva yekufunga.

Chirevo chepamutemo chinogona kunge chine:

• Mashoko eZvapupu
• Uchapupu hwehunyanzvi
• Kubvunzurudzwa kwapfuura
• Mifananidzo zvinhu

Vachuchisi vehurumende vanowanzozeza kupa magwaro ekubvunzurudzwa.

Izvi zvinowanzokonzera nhaurirano pakati pegweta nemuchuchisi wehurumende.

Strategic kugadzirira

Munhu anofungirwa anofanira kunyatsoziva kuti nyaya yacho ndeyei.

Kana izvi zvisina kujeka, anofanira kuziva asati abvunzurudzwa kuburikidza negweta rake.

Zvine ngozi kufonera vamwe iwe pachako kuti uwane ruzivo.

Nhare dzinogona kubatwa nemapurisa.

Hurukuro negweta chete ndidzo dzakachengeteka.

Strategic elements:

• Zvinhu zvipi zviri kupomerwa
• Mapurisa ane humbowo hupi
• Ndezvipi zvapupu zviripo
• Ndezvipi zviri pamutemo

Gweta rinogadzira nzira yekudzivirira zvichienderana neruzivo rwuripo.

Anoona kuti zviri nani kuti nyakunyumwa arambe akanyarara kana kuti ataure.

Panguva yekubvunzurudzwa: zvaunofanira uye zvausingafaniri kutaura

Kubvunzurudzwa inguva yakakosha apo mazwi ako anogona kuve nemhedzisiro yakakura kune yako mhosva.

Iwe unogara uine kodzero yekunyarara, asi dzimwe nguva chirevo chinogona kushanda zvakakunakira.

Sarudzo yekuramba wakanyarara

Wese anofungirwa ane kodzero yekunyarara panguva yekubvunzurudzwa. Kodzero iyi yakanyorwa mumutemo uye haibviswi.

Mapurisa anogona kukumanikidza kutaura kuti kuramba wakanyarara kunoita kuti ufungidzire. Vanogona kutaura kuti kuramba wakanyarara kunoita kuti vape mutongo wakaoma.

Iyi inzira yekubvunzurudza kuti iwe utaure.

Kuramba wakanyarara hakungambo shandiswe kupikisana newe mudare. Mutongi angasaona kunyarara kwako soufakazi hwokuva nemhaka.

Ndepapi pahungwaru kuramba wakanyarara:

• Hauzivi chaizvo zvaunofungirwa
• Hausati wataura negweta
• Unonzwa kushushikana kana kuvhiringika
• Chokwadi chakaoma

Iwe unogona nguva dzose kusarudza gare gare kuita chirevo. Nekudaro, haugone kudzosera mazwi awakatotaura.

Kupindura mibvunzo yemapurisa

Haufanire kubata mibvunzo yese nenzira imwechete. Iwe unofanirwa kupa rumwe ruzivo, asi kwete rumwe ruzivo.

Ruzivo runosungirwa:

• Surname yako nemazita ekutanga
• Zuva rako rekuzvarwa
• Kero yaunogara

Hauna kodzero yekuramba wakanyarara nezveruzivo urwu. Mapurisa anoda ruzivo urwu kuti akuzive.

Sarudzo yemahara ye:

• Mibvunzo pamusoro pekufungira
• Kwawakanga uri pane imwe nguva
• Wawakasangana naye
• Zvamakaita

Pamubvunzo wega wega nezvenyaya yacho pachayo, unogona kusarudza pakati pekupindura nekuramba wakanyarara. Iwe unogona zvakare kupindura mimwe yemibvunzo uye kushandisa kodzero yako yekunyarara kune vamwe.

Chii chaungataure?

Kana wafunga kutaura, unofanira kutaura chokwadi. Kunyepera mapurisa kunogona kuita kuti zvinhu zvinyanye kuoma.

Mashoko anobvumirwa:

• Chokwadi chinokusunungura
• Mamiriro ezvinhu anotsanangura zvaunoita
• Zvikonzero nei wakaita chimwe chinhu
• Humbowo hunoratidza kusava nemhosva kwako

Unogona kugara uchitaura mashoko anoenderana newe. Unogona kugovera ruzivo runoratidza kusava nemhosva kwako pasina matambudziko.

Dzivisa nyaya idzi:

• Mhosva dzevamwe vanhu
• Nyaya dzausina chokwadi nazvo
• Kufungidzira nezve zvakaitika
• Mashoko epachivande asina basa

Ingotaura zvaunoziva zvechokwadi. Kana usina chokwadi nezvechimwe chinhu, taura kuti hauzivi pane kungofungidzira.

Mamiriro ezvinhu ayo zviri nani kuramba wakanyarara

Mune zvimwe zviitiko, kuramba wakanyarara ndiyo nguva dzose sarudzo yakanakisa kune anofungirwa mumhosva.

Ramba wakanyarara kana:

• Hausati wataura negweta
• Mapurisa haakuratidze humbowo
• Wakaneta, kurwara kana kushushikana
• Pane zvakawanda zvekufungira pamusoro pako

Humbowo hwakaoma hunoda kunyarara:

• Nyaya dzehutsotsi hwemari
• Nyaya dzinosanganisira vanhu vakawanda
• Mhosva dzehunyanzvi
• Nguva refu yekufungira

Muzviitiko zvakaoma, kune njodzi huru yekuti iwe uchataura netsaona chimwe chinhu chisinganzwisisike. Gweta rako rinogona kuzoona kuti ndechipi chirevo chakanyanya kunaka.

Mapurisa anoshandisa hunyanzvi hwekubvunzurudza. Vakadzidziswa kuita kuti vanhu vataure.

Pasina kugadzirira, uri parumananzombe.

Misungo yakakosha uye kusanzwisisana

Vazhinji vanofungidzira vanoita zvikanganiso zvakakomba panguva yekubvunza nekuda kwefungidziro isiriyo nezve maitiro. Kusanzwisisana uku kunogona kutungamirira kumashoko anokuvadza anozoshandiswa gare gare mumushumo wepamutemo.

Mapurisa havasi vaunovimba navo

Vafungidziri vanowanzofunga kuti mapurisa anoda kuvabatsira. Iyi ipfungwa isiriyo ine ngozi.

Basa remapurisa nderekuvaka mhosva.

Mafungiro asiriwo akajairika:

• 'Kana ndikataura chokwadi, vanondirega ndichienda.'
• 'Mupurisa wacho anoita seakanaka, saka ndinogona kuvimba naye.'
• 'Vanoti zviri nani kutaura.'

Vanobvunzurudza vanoshandisa nemaune mazano eushamwari. Vanogona kuti kuramba wakanyarara kunoita kuti ufungidzire.

Iyi inyanzvi yekuburitsa chirevo kubva mauri.

Zvese zvaunotaura zvinonyorwa nezwi nezwi mumushumo wepamutemo. Mashoko aya anogona kuzoshandiswa pamberi pako mudare.

Yeuka: Mapurisa anoshandira Public Prosecution Service, kwete iwe.

Kudzvinyirirwa kusina chikonzero panguva yekubvunzurudzwa

Vabvunzurudzo vanowanzoshandisa dzvinyiriro yomupfungwa kuti vawane vanofungidzirwa kuti vataure. Aya maitiro anoita seakajairika asi anoitirwa kuti ureurure.

Anowanzo shandiswa kumanikidza maitiro:

• 'Zviri nani kutaura chokwadi'
• 'Tinoziva zvakaitika'
• 'Imhosva diki chete'
• 'Vamwe vakatopupura'

Mapurisa anogona kutaura kuti ane humbowo hwakawanda kupfuura hwaainahwo. Vanogonawo kutaura kuti vamwe vakakupomera mhosva, kunyange ichi chisiri chokwadi.

Iwe unogara uine kodzero yeku:

• Gweta panguva yekubvunzurudzwa
• Kuputsika kana uchinzwa usiri kunzwa zvakanaka
• Tsananguro kana iwe usinganzwisise chimwe chinhu

Usanyengetedzwa kuti kubatana kunoderedza mutongo wako. Ichi hachisi vimbiso inogona kupa mapurisa.

Ngozi dzemashoko asingaenderani

Kutaura kunopokana ndiyo imwe yenjodzi huru panguva yekubvunzurudzwa. Chero kusawirirana pakati pezvirevo zvakasiyana-siyana kuchashandiswa nemuchuchisi sehumbowo hwemhosva.

Chikonzero nei kusawirirana kuchimuka:

• Kushungurudzika uye kutya
• Kuedza 'kururamisa' zvirevo zvakapfuura
• Mibvunzo isinganzwisisike

Mushumo wepamutemo unochengetwa nemazvo. Misiyano midiki pakati pezvirevo inogona kuva nemhedzisiro yakakura kune yako nyaya.

Mienzaniso yemamiriro ezvinhu ane njodzi:

• Kutanga kutaura kuti iwe haupo, gare gare kubvuma kuti waivepo
• Kupa nguva dzakasiyana apo mibvunzo inodzokororwa
• Kuwedzera zvinhu zvausina kumbotaura

Muchuchisi weruzhinji achashandisa kupokana uku kurwisa kuvimbika kwako. Vatongi vanowanzoona mashoko asingawirirani sechiratidzo chokuva nemhaka.

Nzira yakanakisisa: Ramba wakasimba kana kushandisa kodzero yako yekunyarara.

Basa regweta panguva yekutongwa

Gweta rinoita basa rakakosha panguva dzese dzekubvunzurudzwa nemapurisa. Gweta rematsotsi rinopa dziviriro zviri pamutemo uye rinoona kuti mapurisa anotevera mitemo panguva yekuferefeta.

Rubatsiro uye mazano panguva yekubvunzurudzwa

Gweta rine kodzero yekuvepo panguva yekubvunzurudzwa. Izvi zvinoshanda kune vese vanofungidzirwa, kunyangwe vachitenda kuti havana mhosva.

Kutungamira kunoshanda panguva yekubvunzurudzwa:

• Inoona kuti mapurisa atevedza mitemo yekubvunzurudza
• Inoteerera kune kusingabvumirwe kumanikidzwa kana kumanikidza
• Inogona kupindira kana kubvunzurudzwa kusina kuitwa nemazvo
• Angayeuchidza munhu anofungidzirwa kodzero yavo yekunyarara

Gweta rinogona kutora chikamu chakakosha panguva yekubvunzurudzwa. Izvi zvinoonekwa kubva mumitongo yeDare reEuropean Court of Human Rights.

Mitemo yeDutch dzimwe nguva yakanyanyisa.

Zvinobvumirwa negweta kuita:

• Ita mhinduro panguva yekubvunzurudzwa
• Kumbira kujekeswa
• Kumbira nguva-yekunze yekubvunzana
• Bata zvakananga nemutengi

Kana mapurisa achida kudzinga gweta, kubvunzurudza kunofanira kumiswa. Munhu anofungirwa akasununguka kusarudza kuti gweta ripi richamubatsira.

Kudzokorora chirevo chepamutemo

Pashure pokubvunzurudzwa, mapurisa anonyora mushumo wehurumende. Gwaro iri rine mibvunzo yese nemhinduro kubva mukubvunzurudzwa.

Gweta rematsotsi rinotarisa kuti rondedzero yepamutemo ndeyechokwadi here. Kazhinji ine zvikanganiso zvinogona kukanganisa munhu anofungidzirwa.

Macheki akakosha:

• Mhinduro dzakanyorwa nemazvo here?
• Pane mashoko arimo asina kutaurwa here?
• Mashoko akapoteredza emhinduro akachengetedzwa here?
• Ko mirairo yegweta yaiswa here?

Munhu anofungirwa anogona kuverenga mushumo wepamutemo asati asaina. Haafanire kusaina kana paine zvikanganiso mariri.

Kana pane kukanganisa mushumo:

• Gweta rinokumbira kugadziriswa
• Zvikanganiso zvinocherechedzwa zvakasiyana
• Mufungidziri haasaine kana paine kukanganisa kukuru
• Gweta rinopikisa kudare

Rutsigiro rwemutemo mushure mekubvunzurudzwa

Basa regweta hariperi mushure mekubvunzurudzwa. Anoenderera mberi nekupa rutsigiro rwemutemo kumufungidziri panguva yese yaanenge achipomerwa mhosva.

Nhanho dzinotevera mushure mekubvunzurudzwa:

• Hurukuro yechitaurwa nemutengi
• Mazano pamusoro peimwe nzira
• Bata nePublic Prosecution Service
• Gadziriro yenyaya inogona kuitika mudare

Gweta rinoongorora kana kubvunzurudza kwaitwa nemazvo. Kana mapurisa akakanganisa, izvi zvinogona kuva nemigumisiro yenyaya yacho.

Zviito zvemutemo zvinokwanisika:

• Kuendesa chichemo pamusoro pekubvunzurudzwa
• Kuva nehumbowo hwakaraswa nedare
• Kutaurirana nePublic Prosecution Service nezve mutongo uyu
• Kugadzirira kudzivirira kudare

Gweta rematsotsi rinogara richizivisa mutengi nezvese zviri kuitika. Anotsanangura sarudzo dziripo uye mhedzisiro inobvira yesarudzo dzakasiyana.

Mushure mekubvunzurudzwa: nhanho dzinotevera uye pfungwa dzekutarisisa

Kubvunzurudza kwapera, asi pachine matanho anokosha anofanira kutorwa. Munhu anopomerwa anopiwa mukana wekutarisa mushumo wepamutemo uye kuita chero shanduko pamberi pekuenderera mberi kwemhosva.

Kuongorora chirevo chakaitwa

Mushure mekubvunzurudzwa, mapurisa anonyora mushumo wepamutemo . Gwaro iri rine mibvunzo nemhinduro zvese zvakapihwa panguva yekubvunzurudzwa.

Munhu anopomerwa ane kodzero yekuverenga iyi chirevo chepamutemo. Iyi inguva yakakosha yekutarisa zvese nemazvo.

Chenjerera kune zvinotevera pfungwa:

• Mhinduro dzakarekodhwa zvakarurama here?
• Pane here zvirevo zvinosanganisirwa zvisina kutaurwa?
• Mamiriro ezvinhu emashoko acho anotsanangurwa zvakarurama here?
• Pane zvimwe zvakakosha zvakasiiwa here?

Mapurisa anogona kuverenga gwaro rehurumende zvinonzwika kana munhu anofungidzirwa achida kudaro. Izvi zvinowanzoitika kana mumwe munhu achinetseka kuverenga.

Gweta rinogona kubatsira kutarisa mushumo. Iye anoziva zvokutarisa uye anogona kuona zvinetso zvepamutemo.

Chero zvigadziriso kana makomendi

Kana mufungidziro akawana zvikanganiso mumushumo, izvi zvinogona kugadziriswa. Mapurisa anofanirwa kukoshesa kugadzirisa kwese.

Zvinogona kugadziriswa:

• Kugadzirisa makotesheni asiri iwo
• Kuwedzera ruzivo rusipo
• Kugadzirisa mhinduro dzisina kunzwisiswa
• Kujekesa mamiriro ezvirevo

Munhu anofungidzirwa anogonawo kuwedzera mashoko ake kumushumo wepamutemo. Aya anogona kunge ari mashoko akakosha asina kutaurwa panguva yekubvunzurudzwa.

Shanduko dzese dzinocherechedzwa mumushumo wepamutemo. Mapurisa anocherechedza zvachinjwa uye nei.

Zvine hungwaru kubvunza gweta kuti ndeapi magadzirisirwo akakosha panyaya iyi. Dzimwe shanduko dzinogona kuve dzakakosha zvikuru gare gare mukutongwa kwemhosva.

Kuenderera mberi kwemhosva

Mushure mekubvunzurudzwa, pane mikana yakasiyana-siyana yekuenderera mberi kwenyaya. Mapurisa anofanira kuzivisa munhu anenge afungirwa izvi.

Zvingangoitika:

• Sunungura pasina chimwe chiito
• Sunungura nemasamanisi kuti auye kudare
• Kuonekwa pamberi pemejasitiriti ari kuongorora
• Kuenderera mberi kwekuongorora

Munhu anofungidzirwa achagara achiziviswa nezvesarudzo. Izvi zvinogona kuitika mushure mekubvunzurudzwa kana mukati memazuva mashoma.

Kana paine kushevedzwa kwemhosva , munhu anofungidzirwa kuti ndiye anofanira kuuya kudare pazuva rakatarwa. Gweta rinowanzo dikanwa munyaya dzakadaro.

Chirevo chepamutemo chekubvunzurudzwa chinova chikamu chefaira remhosva. Iri faira rinoshandiswa nemuchuchisi wehurumende nemutongi kuongorora nyaya.

Mashoko ataurwa panguva yekubvunzurudzwa anogona kushandiswa sehumbowo gare gare. Ndosaka zvichikosha kuti mushumo wacho uve wechokwadi.

Mibvunzo inowanzo bvunzwa nezvekodzero dzako panguva yekusungwa kana kubvunzurudzwa